TS Trần Đình Thiên, nguyên là Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Kinh tế Việt Nam đưa ra quan điểm rằng đang xảy ra tình trạng xung đột cung-cầu năng lượng tại Việt Nam.

“Do giá điện hiện tại ở Việt Nam còn thấp nên nó không khuyến khích sản xuất năng lượng mà chỉ khuyến khích người tiêu dùng và khuyến khích sản xuất lạc hậu”, ông Thiên cho biết.

Trong một bài phát biểu tại Diễn đàn năng lượng Việt Nam, ông Thiên chia sẻ thêm rằng đặc thù của kinh tế Việt Nam vẫn mang đạm chất tiểu nông, nhỏ lẻ, khép kín, chưa đủ liên kết, chưa có được tầm nhìn toàn cầu.

Có 2 vấn đề cần lưu ý như sau bởi nó tác động trực tiếp đến việc phát triển năng lượng tại Việt Nam.

Vấn đề đầu tiên, theo ông Thiên đó là cơ cấu các ngành trong nền kinh tế

Việt Nam có xảy ra quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhưng nó diễn ra rất chậm bao gồm ngành công nghiệp nặng về khai thác tài nguyên, định hướng công nghiệp phi công nghệ, gia công lắp ráp và không khuyến khích sản xuất trong nước.

Ngành nông nghiệp dịch chuyển theo cơ cấu “đèn cù” có nghĩa là thay đổi cũng như không và định hướng thì không hướng đến giá trị của sản phẩm và chỉ tập trung vào sản lượng.

Mặt khác, ngành dịch vụ thì kém phát triển, chất lượng không cao, trong khi đó, ngành du lịch chỉ tập trung vào sản lượng mà không chú ý đến chất lượng, phần lớn khách du lịch (85%-90%) là một đi không trở lại. Nền kinh tế mang tính nhập khẩu để lắp ráp chứ không phải là sản xuất nội địa.

Thứ 2 ông Thiên cho rằng đang xảy ra tình trạng xung đột cung-cầu năng lượng tại Việt Nam

“Do giá điện ở Việt Nam hiện tại là thấp nên nó không khuyến khích sản xuất năng lượng mà chỉ khuyến khích người tiêu dùng và khuyến khích sản xuất lạc hậu”, ông Thiên cho biết.

Nền tảng của một nước công nghiệp phát triển hiện đại là cần phải có “cơ sở công nghiệp hóa” – điều mà Việt Nam chưa thể xây dựng xong sau 55 năm.

Do đó, ông Thiên khuyến nghị rằng: “Ngành năng lượng cần đặt mục tiêu để thay đổi cơ chế về giá. Đặc biệt là cần thay đổi tư duy vượt lên để thay đổi đẳng cấp. Ngoài ra, cần có sự thay đỗi trong cơ chế thì trường nhưng không được gây ra sự hỗn loạn trong xã hội do giá điện mang tính chính trị rất cao”.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Năng lượng, Bộ Công Thương, ông Lê Tuấn Phong cũng đồng quan điểm với nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Kinh tế Việt Nam (ông Trần Đình Thiên) khi cho rằng chúng ta cần tìm kiếm và tiến hành nhiều giải pháp nhằm cải thiện và phát triển ngành năng lượng, đồng thời cần phải có các kế hoạch để tái tạo và sử dụng năng lượng một cách tiết kiệm và hiệu quả.

Theo như chia sẻ của ông Phong, nhu cầu về năng lượng tại Việt Nam đang tăng rất nhanh. Có thể thấy rằng nhu cầu sử dụng điện tại Việt Nam tăng trưởng trung bình khoảng 13,07%/năm trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2010 trước khi giảm xuống 11% trong giai đoạn 5 năm sau đó.

Hiện tại, Việt Nam cũng đang đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ đảm đáp ứng đầy đủ nhu cầu về năng lượng cho nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội.

Mặc dù vậy, ông Phong cho rằng hiện tại còn nhiều thách thức ngăn cản sự phát triển của chúng ta trong ngành năng lượng, ví dụ khi nhu cầu về năng lượng tăng cao thì áp lực giành cho việc đảm bảo an ninh năng lượng, thêm vào đó, ngành Năng lượng sẽ tạo ra sức ép lớn cho nền kinh tế Việt nam về vốn đầu tư.

Hiện nay, Việt Nam dường như đang chuyển đổi từ một nước xuất khẩu năng lượng sang một nước nhập khẩu năng lượng. Tính từ đầu năm 2020 đến nay, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 36,5 triệu tấn than với giá khoảng 2,6 tỷ USD.

Hiện nay, Việt Nam dường như đang chuyển đổi từ một nước xuất khẩu năng lượng sang một nước nhập khẩu năng lượng. Tính từ đầu năm 2020 đến nay, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 36,5 triệu tấn than với giá khoảng 2,6 tỷ USD.

Do đó, cần có những khoản đầu tư lớn để cải thiện và phát triển ngành năng lượng để đáp ứng nhu cầu trong tương lai và người dân có thể tiếp cận với mức giá hợp lý.